Mizahın, şakanın toplumda belli bir yeri var. Bunun kabul edilebilir bir türü, bir de çirkin olan rahatsız edici türü vardır. Kabullenilebilir türü; şaka yollu konuşmalarımızda kullanageldiğimiz onurlu, kaliteli, anlaşılabilir, ölçülü, saygılı olan ve herkesi gülümseten, kutsallara, namus, iffet gibi hassasiyetlere dokunmayan türdür. Bu tür mizah, kimseyi rahatsız etmez. Hatta bu türde zekâ inceliği aranır.
Ama mizahın öyle bir türü var ki; bu herkesi rahatsız eder. Bu tür mizah yüce Yaratıcı'ya, Peygamber'e, dini kutsallara, bayrağa, milli değerlere, iffet ve haysiyete dokunan türdür. Bunun fikir hürriyetiyle, beyan özgürlüğüyle, kişisel yorumla, tercihle yorumlanması mümkün değildir. Alay, hakaret, hafife almak, aşağılamak, küfretmek bu türden çirkin mizah sayılır. Doğrusu bizim kabullenemediğimiz mizah, bu tür mizahtır. Bu iki türden doğru olanını algılayamayan kişilerin mizah yapması zaten başlı başına bir ucubedir. En başta belirtelim; "suhriyye" olarak Kuran'da yer alan "alay"ın hiçbir türünün İslam'da yeri yoktur.
DİNİ KUTSALLARIN MİZAHI:
Dini kutsallar, alaycı mizahın konusu edilmemelidir. İslam'ın mizaha bakışı da bu şekildedir. Kuran-ı Kerim'de "suhriyye", yani alaycılık bu zaviyeden kınanarak ele alınır. Bu hususla ilgili sadece birkaç örnek verelim: Öncelikle belirtelim ki; tarih boyunca kendini bilmez insanlar, yüce Rabbimize, Kitabımız olan Kuran-ı Kerim'e, İslam'a, namaza, müminlere saldırmış ve çirkin mizahın konusu edilmişlerdir. Hatta Kuran'la, Peygamber'le, namaz ve ezanla alay edenler konum itibarıyla doğrusu tehlikeli bir çizgide seyretmişlerdir.
NİÇİN ALAY EDİYORSUNUZ?:
Dinle ve kutsallarla alay edenlere "Neden alay ediyorsun?" diye sorulduğunda "Biz sadece lafa dalmış eğleniyorduk" derler. (Tevbe, 65). Alay edecek, eğlenecek başka şey bulamıyorlar? Esasen Allah onlarla alay etmektedir. "Azgınlıkları içinde kör kör bir şekilde dolaşıp durmalarına mühlet verir." (Bakara, 15).
PEYGAMBERLERLE ALAY
EDİLMEZ: Bizim inancımıza göre hiçbir peygamberle alay edilemez. Diğer peygamberlerle de alay ettiler. Ama hakikat onları mahvetti. (Enam, 10).
ÜRKÜTÜCÜ BİR CEHALET:
Kuran-ı Kerim'de onlarca ayette; Kuran, Peygamber, namaz, ezan ile alay edenler şiddetle kınanmıştır ve bu fiili işleyenin ameli dinin dışında sayılmıştır. Akılsızlık, cehalet ve doğruluktan uzaklık ancak böyle bir çirkinliğe imza attırır.
KURAN, HUCURAT İLE UYARIYOR:
Edep suresi diye de anılan "Hucurat Suresi"nin 10, 11 ve 12. ayetleri her alay ediciyi kınar: "Müminler ancak kardeştirler, öyleyse iki kardeşinizin arasını düzeltin, Allah'a itaatsizlikten sakının ki rahmetine mazhar olasınız. Ey iman edenler! Bir topluluk diğer bir toplulukla alay etmesin; zira onlar kendilerinden daha iyi olabilirler. Kadınlar da başka kadınlarla alay etmesinler; çünkü alay edilenler edenlerden daha iyi olabilirler. Biriniz diğerinizi aşağılamayın, birbirinize kötü ad takmayın. İman ettikten sonra fasıklıkla anılmak ne kötüdür! Günahlarına tövbe etmeyenler yok mu, işte zalimler onlardır. Ey iman edenler! Zannın çoğundan sakının; çünkü bazı zanlar günahtır. Gizlilikleri araştırmayın, birbirinizin gıybetini yapmayın; herhangi biriniz, ölmüş kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? Tabii ki bundan tiksindiniz. Allah'a itaatsizlikten de sakının. Allah tövbeleri çokça kabul etmektedir, rahmeti sonsuzdur."
VEYL OLSUN 'HÜMEZE' VE
'LÜMEZE'YE: "Arkadan çekiştirmeyi, yüze karşı eğlenmeyi âdet edinen herkesin vay hâline." (Hümeze, 1-2). Bu ayette geçen ve kınanan "hümeze"; insanları kınayan, namusla, nesep ve haysiyetle alay eden, koğucu hafif insan demektir. Lümeze ise; ayıplayan, göz, kol, elle, yüzünü şekilden şekile sokarak alay eden kişiler demektir.
EZAN VE NAMAZLA ALAY:
Kuran açık söylüyor: Ezan ve namazla alay edenler "Akletmez bir topluluktur". (Maide, 58).
BİR GÜN KURAN'LA
YÜZLEŞECEKLER: Kuran'ı yalanlayanlar, beşer müdahalesi var zannedenler, alaya alanlar elbet bir gün gelecek alay ettikleri gerçekle yüzleşecekler. (Enam, 5).
ŞERDE YARIŞIYORLAR:
Kuran, "İyilikte, hayırda yarışın" buyuruyor. Ama çirkin işlerle yoğunlaşanlar, önceki nasipsizlerin densizliğini daha öteye taşımaya çabalıyorlar. Biri Kuran'a mı saldırdı, ötekisi Peygamber'i de ekliyor. Ötekisi ahiretle alay ediyor. Ne kadar nasipsizler değil mi? Dünyaları da hüsran, ahiretleri de hüsran. Yazık, hem de çok yazık.
ESAS ÜZEN ŞEY KAHKAHALAR:
Bu tür çirkin mizah üretenler yaygın, zaman zaman görülüyor. Bunu meslek edinmişler. Eleştirdiğimiz düzeyli mizah değil elbette. Çirkin mizah kadrajımıza giren. Bu tür mizah yapanları izleyen bazı insanlarımızın yapılan kara ve çirkin mizaha kahkahayla karşılık vermeleri hakikaten üzüyor. Farkındalar mı acaba dönen dolapların, olayın sadece bir mizah olmadığının? Derdi temiz mizah olan, aşağılamayan, saygılı mizah hepimizin dünyasında yer ediniyor zaten.
ALAY EDENİ
GÖRDÜĞÜNDE ORAYI TERK ET: Nisa Suresi'nin 140. ayeti çok manidardır: "O, size Kitap'ta şunu indirmiştir: Allah'ın ayetlerinin inkâr edildiğini ve onlarla alay edildiğini işittiğinizde, onlar başka bir söze geçmedikçe onlarla bir arada oturmayın; aksi hâlde siz de onlar gibi olursunuz. Hiç şüphesiz Allah, münafıkların ve kâfirlerin tamamını cehennemde toplayacaktır." (Nisa, 140). Böyle bir ortamda olmak bizlere yakışmaz. Dini kutsalların örselendiği bir yerde oturmak olmaz. En azından bu ortamdan uzaklaşalım.
PEKİ MİZAH HARAM MI?
Aşağılayan, alay eden ve yalan üzerine kurgulanan mizah haramdır. Yoksa mizah bir zekâ ve kabiliyet göstergesidir. Hz. Peygamber ve sahabesi, temiz ve nezih espri, şaka ve mizaha müsaade etmişlerdir. Hz. Peygamber gülmüş ve gülümsetmiştir. Taklit, mizah ölçülü ve aşağılayıcı olmadıkça neden haram olsun? Her birimiz, mizahımız yapıldığında gülümsemişizdir. Bunu -edep ve ölçü dâhilinde olanını- sanatın bir dalı saymak garip değildir. Yeter ki; gıybet, suizan, alay, yalan, aşağılama üzerine bina edilmesin. Kara mizahın bir kul hakkı olduğunu da unutmayalım.
İSLAM'LA ALAY EBU CEHİL
METODUDUR: İnen ayetlere saldıran, alay eden, Peygamber'i ve Kuran'ı aşağılamaya çalışan, "Kuran dinlemeyin, dinletmeyin" diyen Ebu Cehil bu çirkin yolun mimarıdır.
NİYE KUTSALLA ALAY
EDİYORLAR?: Bu yolu temsil edenlerin bir kısmı, bu yolla kendilerine tanınmışlık ve şöhret devşiriyor. Peki değer mi? Buradan gelen şöhret, tanınırlık ne kazandırır? Gelecek yıllarda pişmanlık, ahirette ise hesap endişesi... Ya varsa, ya hesaba çekilecekse?.. Bu korku her yanlış yoldakinin rüyasıdır. Maddi menfaat için yapılıyorsa değmez. Bu işi duru şekilde yapıp emeklerinin karşılığını alan, alaydan uzak çok espri ustası var. Mizahı rahatsız etmeyen o kadar çok insanımız var ki!
Peki bu çirkin mizahı yapanlar Müslüman mı? Bilemeyiz, içini Allah bilir. Ve eğer Müslüman iseler, "Ya ben ne yapıyorum? Din ve kutsallar üzerinden polemik ve çirkin mizah yakışır mı bana, ne devşiriyorum ben?" demesi gerekmez mi? "Yakışmadı bana" demesi gerekir nokta. Şuur gelmesini temenni ederim. Yok eğer "Müslüman değilim" diyor iseler, o zaman bizim dinimize dokunmasınlar.
Not: Bu yazı bir kişiye hitaben yazılmış değildir. Bu kınadığımız vasıfları taşıyan her insanadır. Yoksa belli kişileri yazının öznesi yapmayı uygun bulmuyoruz. Rabbim, bizleri sırat-ı müstakim olan Kitabımızdan ve Efendimizden ayırmasın.
HZ. RESUL'ÜN HİDDETLENDİĞİ AN
ASR-I Saadet'teyiz. Tebük Seferi olacak. Rumlar büyük bir kuvvetle Medine'ye baskın yapacak. Hz. Peygamber karşılık verdi. 30 bin sahabeyle Rumlara karşı harekât emrinde bulundu. Ordunun başındadır. Hareket edilmeden önce yardım toplanıyor. Yüzü güzel olmayan biri, yularından tuttuğu bir deveyi sadakalar arasına bıraktı. Sessizce, mütevazı bir şekilde. Sonra geri çekildi. Orada bulunan bir nasipsiz -kimdir bilinmez- şöyle dedi: "Bu deve, sahibinden daha güzel. Adam ama çirkin." Bu sözleri duyan Efendimiz bu lüzumsuz tavra, tavır gösterdi. Şöyle buyurdu: "O adam senden de deveden de hayırlıdır." Adam sustu. İnsanlar görüntüsüyle, güzellik veya çirkinlikleriyle değil, gönülleriyle değerlendirilmelidir. Kimin üstün olduğunu sadece Allah bilir.